Tussen maart en oktober is het hoogseizoen voor teken. Vervelend, want die kleine spinachtige beestjes kunnen ernstige ziekteverwekkers overdragen. Voorkomen is in dit geval veel makkelijker dan genezen. Hoe pak je dat aan? En wat doe je als je toch gebeten wordt?

Wat moet je weten en wat kun je doen tegen teken?

Waar kom je teken het meeste tegen?

Teken zitten vooral in lage begroeiing, struikgewas, hoog gras, bladeren en andere vochtige, beschutte plaatsen. De omgeving waar elke Far Out’er zich thuis voelt dus… Ze zijn geduldig, gaan extreem zuinig met hun energie om en kunnen lang wachten op een geschikte ‘gastheer’. Meestal zijn dat dieren, maar soms ook mensen. Slagen ze erin zich vast te bijten in je huid, dan zuigen ze zich vol bloed en laten ze zich na enkele uren tot dagen weer vallen.

Teken vallen niet uit bomen en kunnen niet vliegen of springen. Ze kruipen meestal vanaf lage vegetatie over op je schoenen, sokken of benen en zoeken daarna een warme, dunne of beschutte plek op je lichaam.

Dragen alle teken ziekteverwekkers met zich mee?

Neen, niet alle teken zijn besmet. In België draagt naar schatting 10 tot 20% van de teken de Borrelia-bacterie, die de ziekte van Lyme kan veroorzaken. Een besmette teek geeft die bacterie bovendien niet altijd door. Het risico op besmetting stijgt wel naarmate de teek langer vastzit, zeker wanneer ze al een bloedmaaltijd heeft genomen.

Naast Lyme bestaan er nog andere tekenbeetziekten, zoals anaplasmose en tekenencefalitis of TBE. Die laatste is een virusinfectie die in zeldzame gevallen een ontsteking van de hersenen of hersenvliezen kan veroorzaken. TBE komt vooral voor in delen van Centraal-, Noord- en Oost-Europa, maar wordt ook in West-Europa opgevolgd. In België blijft het risico voorlopig beperkt, al wordt de situatie wel gemonitord.

Hoe kan ik een tekenbeet voorkomen?

Bedek je huid zoveel mogelijk. Draag een lange broek en stop je broekspijpen in je sokken. Kies bij voorkeur voor gesloten schoenen en lichte kledij, zodat je teken sneller ziet. Blijf op de paden, vermijd hoog gras en controleer jezelf na elke wandeling, tuinwerkdag of outdooractiviteit.

Ook geïmpregneerde sokken, bijvoorbeeld Bugsox, kunnen helpen. Onbedekte huid kun je insmeren met een goed tekenwerend product, zoals Care Plus Anti-Teek Spray of 2-in-1 Anti-Insect & Sun Protection Spray. Geen enkel middel biedt 100% bescherming, maar met deze preventietips verklein je de kans op een tekenbeet aanzienlijk.

Wist je trouwens dat bijna de helft van de gemelde tekenbeten in België wordt opgelopen in de tuin? Ook na een namiddag in je eigen gras, haag of border is een tekencheck dus geen overbodige luxe.

Bestaan er vaccins tegen ziektes overgedragen door teken?

Tegen tekenencefalitis of TBE bestaat een vaccin. Dat vaccin beschermt tegen het TBE-virus, dat via een tekenbeet kan worden overgedragen en in zeldzame gevallen ernstige neurologische klachten kan veroorzaken. Vaccinatie is vooral nuttig voor wie naar een risicogebied reist en daar veel buitenactiviteiten plant, zoals wandelen, kamperen, trekken, jagen of mountainbiken. Denk bijvoorbeeld aan bepaalde regio’s in Centraal-, Noord- en Oost-Europa. Laat je hiervoor tijdig adviseren door je huisarts of een reiskliniek, want voor een volledige basisvaccinatie zijn meerdere dosissen nodig.

Belangrijk: het TBE-vaccin beschermt niet tegen de ziekte van Lyme of andere tekenbeetziekten. Tegen Lyme bestaat momenteel geen algemeen beschikbaar vaccin voor mensen. Lyme wordt veroorzaakt door een bacterie en kan, wanneer de diagnose op tijd wordt gesteld, meestal behandeld worden met antibiotica.

Ook wie gevaccineerd is tegen TBE moet zich dus blijven beschermen tegen tekenbeten en na elke buitenactiviteit een tekencheck doen.

Ik ben door een teek gebeten, wat nu?

Geen paniek. Haal de teek wel zo snel mogelijk en op de juiste manier weg. Dat kan met een goede tekentang, zoals de Care Plus Tick Remover of Ticks-2-Go. Neem de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast en verwijder ze rustig, zonder ze plat te drukken.

Gebruik geen vingernagels, ether, alcohol, chloroform, olie, nagellak of andere middeltjes vóór je de teek verwijdert. Daarmee irriteer je de teek en verhoog je mogelijk het risico dat ze extra speeksel of maaginhoud afgeeft. Ontsmet de beetplek pas nadat je de teek hebt verwijderd.

Noteer de datum van de beet en hou de plek de volgende weken in de gaten.

Hoe weet ik of ik besmet ben geraakt?

Neem eventueel een foto van de beetplek als referentie voor later. Let in de weken na de beet op een groter wordende rode vlek of kring rond de beetplek. Die verschijnt niet bij iedereen en ziet er ook niet altijd uit als een perfecte ring.

Voel je je niet goed, krijg je koorts, spier- of gewrichtspijn, zenuwklachten, onverklaarbare vermoeidheid of een uitbreidende huiduitslag? Neem dan contact op met je huisarts. Hoe sneller een mogelijke Lyme-infectie wordt herkend en behandeld, hoe beter.

Goed om weten: als je een teek snel en correct verwijdert, is de kans op Lyme klein. Voor TBE ligt dat anders: dit virus kan sneller na de beet worden overgedragen. Daarom is vaccinatie voor risicoreizen soms aangewezen.

Meld een tekenbeet!

Op https://tekennet.sciensano.be vind je een kaartje met het aantal meldingen van tekenbeten in België. Hier kan je ook zelf een tekenbeet melden. Op deze manier wil het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid (WIV) in kaart brengen waar en wanneer teken actief zijn en beter aan preventie doen.

Teekweetjes- en fabels

• • Teken kunnen niet vliegen en vallen niet uit de bomen.
  • De draairichting maakt niet uit bij het verwijderen van een teek.
  • Niet iedere besmette persoon krijgt een rode vlek of kring.
  • Een teek overleeft de wasmachine, een droogkast niet.
  • Alleen de vrouwtjes gaan op jacht.