De zomervakantie is intussen halfweg, maar het bergwandelseizoen loopt nog volop door. Ook in augustus en september trekken nog heel wat Belgen naar de Alpen voor dagtochten, huttentochten en alpiene wandelingen. Tegelijk moeten bergreddingsdiensten steeds vaker uitrukken voor wandelaars die in de problemen raken.
Dat gebeurt lang niet altijd na een ongeval. Ook verdwalen, uitputting, tijdsnood of angst om verder te gaan leiden geregeld tot een reddingsactie. In Zwitserland is inmiddels bijna 40 procent van alle helikopterinterventies gelinkt aan bergwandelaars. Ook in Oostenrijk en Italië stijgt het aantal incidenten.
De Klim- en Bergsportfederatie (KBF) roept vakantiegangers daarom op om hun tocht goed voor te bereiden en de moeilijkheidsgraad van bergwandelingen niet te onderschatten.
“Een bergwandeling vraagt meer voorbereiding dan een gewone wandeling”, zegt Debbie Sanders, expert bergwandelen bij de KBF. “Als je thuis weinig tijd hebt om te sporten, zal een stevige bergtocht hard aankomen. Kies daarom altijd een route die past bij je conditie én je ervaring in de bergen.”
Reddingsacties meer dan verdubbeld
Volgens de Oostenrijkse bergredding is het aantal interventies voor bergwandelaars in tien jaar tijd meer dan verdubbeld. Ook Italië registreerde vorig jaar een recordaantal dodelijke ongevallen onder wandelaars.
Sociale media spelen daarbij een dubbelrol. Spectaculaire foto’s en filmpjes lokken steeds meer mensen naar de bergen, maar tonen zelden hoe zwaar een tocht werkelijk is. Hoogtemeters, technisch terrein en snel veranderende weersomstandigheden blijven vaak buiten beeld.
“Een wandeling van 12 kilometer met 800 hoogtemeters stijgen en dalen is voor veel mensen een dagtocht van zes uur of langer”, zegt Sanders. “Dat wordt vaak onderschat. Vermoeidheid, tijdsdruk en weersveranderingen behoren tot de belangrijkste oorzaken van problemen in de bergen.”
Drie fouten die vaak terugkomen
1. Te laat vertrekken
Een bergwandeling duurt meestal langer dan je vooraf inschat. Vertrek daarom vroeg genoeg en bouw voldoende marge in. Zo voorkom je dat je in het donker nog op zoek moet naar je berghut, hotel of dalstation.
“Flaneren over een rotsachtig pad is nu eenmaal iets minder elegant dan over de Meir in Antwerpen”, merkt Sanders op.
Bereken vooraf hoe lang je tocht vermoedelijk duurt en tel daar ook rustpauzes bij. Plan onderweg enkele tussendoelen. Zo zie je snel of je nog op schema zit. Loop je te veel vertraging op, keer dan tijdig om.
2. Verdwalen
Zelfs op populaire routes raken wandelaars geregeld van het pad. Een gedetailleerde wandelkaart blijft daarom een betrouwbare basis. Daarop staan ook moeilijke routes en via ferrata’s duidelijk aangeduid. Die vermijd je als beginner beter.
Haal je een route van het internet, bestudeer ze dan vooraf op een kaart en vraag indien nodig informatie bij het lokale toerismekantoor. Download de route ook offline in een navigatie-app zoals Outdooractive, Alpenvereinaktiv of Komoot. Zo kun je onderweg je positie controleren, ook wanneer het bereik slecht is of het weer plots omslaat.
3. Onvoldoende voorbereiding en materiaal
Bergterrein is grillig, het weer kan snel veranderen en een tocht kan langer en zwaarder worden dan verwacht. Neem daarom liever iets te veel mee dan te weinig.
Haal je na lange tijd opnieuw je bergschoenen uit de kast, controleer dan zeker de zolen. Vooral de tussenzool kan na jaren van stilstand beginnen te verkruimelen. Laat je schoenen indien mogelijk herzolen of investeer in een nieuw paar.
In je rugzak horen minstens warme en waterdichte kleding, voldoende eten en drinken, zonnebril en zonnecrème, een EHBO-kit en een opgeladen smartphone. Installeer ook een app zoals Echo-SOS of een andere noodapp die door de lokale reddingsdienst wordt aanbevolen.
Ga je alleen op pad, dan kan een satellietcommunicatietoestel extra zekerheid bieden. In afgelegen berggebieden is telefonisch bereik immers niet vanzelfsprekend.
Onderschat het weer niet
Ook het weer verdient extra aandacht. Onweer wordt meestal aangekondigd, maar koufronten kunnen op elk moment van de dag voor een plotselinge weersomslag zorgen.
Controleer daarom altijd de officiële lokale weersverwachting en raadpleeg eventueel aanvullende informatie via Meteoblue. Laat je tocht niet alleen afhangen van het weerbericht van de dag voordien, maar check ook vlak voor vertrek opnieuw.
Vijf controles voor een veilige bergtocht
De Klim- en Bergsportfederatie adviseert wandelaars om voor elke tocht deze vijf punten te controleren:
- Kies een route die past bij je ervaring en fysieke conditie.
- Controleer het weer en vermijd tochten bij aangekondigd onweer.
- Vertrek vroeg en plan voldoende tijdsmarge.
- Neem aangepaste kleding, voldoende eten en drinken en een EHBO-kit mee.
- Pas je tocht tijdig aan wanneer je achterop raakt of de route te moeilijk blijkt.
Omkeren is geen mislukking
Volgens de KBF blijft de belangrijkste veiligheidsregel ook de eenvoudigste.
“Wie merkt dat het te zwaar wordt, achterop raakt op de planning of twijfelt over de route, doet er goed aan tijdig om te keren. In de bergen is omkeren geen mislukking, maar vaak de verstandigste beslissing.”
Goed voorbereid de bergen in
De Klim- en Bergsportfederatie biedt opleidingen, webinars en praktische hulpmiddelen aan rond tochtplanning, navigatie en veilig bergwandelen.
Wie vooraf zijn route, timing, materiaal en weersomstandigheden goed controleert, verkleint niet alleen de kans op problemen, maar geniet doorgaans ook veel meer van de tocht.
Wil je leren hoe je een bergwandeling goed plant? Bekijk dan de webinar hieronder en gebruik de KBF-wandelfiche.