ZIEN 30/4 of 8/5: Patagonia film Blue Hart, de blauwe slagaders van Europa

Film Blue Hart, Vjosa rivier in de Balkan

Wie het word ‘Balkan’ hoort, denkt bijna onmiddellijk aan oorlog, etnische conflicten, corruptie. Culi’s misschien ook aan pruimenlikeur en bijzondere gehaktgerechten. Maar waar bijna niemand aan denkt, is het rivierengebied tussen Albanië en Slovenië, met zijn uitgestrekte grindbanken, spectaculaire watervallen, diepe kloven en gigantische bossen waar zeldzame adelaars en andere diersoorten nestelen. Een verborgen schat , van een schoonheid die ongekend is… en wordt bedreigd. Dat is waar de film Blue Hart om draait.

—-> Outdoormerk Patagonia schaart zich sinds 2016 achter Riverwatch, een NGO die zich richt op de bescherming van rivieren. Eerder deze maand brachten ze de film Blue Hart uit. Op 30 april kan je de vertoning in Amsterdam bijwonen. Op 8 mei in Antwerpen.

Ecoloog en natuurbeschermer Ulrich Eichelmann vertelt: “Ik ben altijd een riviermens geweest, een rivierfreak als je wilt. Ik ben opgegroeid in een klein rivierstadje in Midden-Duitsland, waar ik forel leerde vangen met mijn blote handen en wilgenhutten kon bouwen. Toen, in de jaren 80, werd er een dam gebouwd en veranderde alles. Het waterpeil daalde dramatisch en mijn persoonlijke paradijs verdween. Sindsdien ijver ik voor rivierbescherming, wat vooral betekent: vechten tegen damprojecten. Ik heb dit werk meer dan 17 jaar gedaan voor het WWF Oostenrijk en ben sinds 2012 CEO van Riverwatch.”

In 2013 lanceerde Riverwatch de ‘Blue Heart of Europe-campagne’, bedoeld om niet een enkele rivier, of zelfs een stuk rivier, maar alle Balkanrivieren te beschermen. Een enorme uitdaging. De eerste stap was om de morfologie van de rivieren in kaart te brengen: de biodiversiteit, de beschermde gebieden, potentiële bedreigingen, enz. Het resultaat was verbluffend: 11 000 rivierkilometers zijn (nagenoeg) ongerept, 17 000 rivierkilometers in een goede of aanvaardbare morfologische conditie. Samen goed voor 80% van alle rivieren in de regio! Een verborgen paradijs in de 21ste eeuw!

Maar mede daardoor – en door een schrijnend gebrek aan coherentie en regels – is de regelarme Balkan ook de grootste potentiele leverancier van waterkracht in Europa. Schone energie, maar ook die heeft een prijs. Het rivierengebied tussen Albanië en Slovenië bijvoorbeeld is een proeftuin aan het worden voor iedereen die een goudkorrel, of zeg maar een stevige brok, wil meepikken van dit potentieel. Er verschijnen steeds meer kleine watermolens, maar – en dat is vele malen zorgwekkender – ook gigantische dam verschijnen, waardoor de rivier aan de andere kant van de muur tot een klein stroompje wordt herleid. Met alle gevolgen van dien voor de boeren en inwoners verder stroomafwaarts.

Ulrich Eichelmann: “Als je alle kleine projecten meetelt, worden er de komende jaren duizenden nieuwe centrales bijgebouwd in de Balkanlanden. Dit heeft grote gevolgen voor de lokale gemeenschappen en voor de natuur. Veel zeldzame dier- en plantensoorten zijn voor hun voortbestaan afhankelijk van de bossen en rivieren. Behalve met boze boeren, onzekerheid onder de lokale gemeenschapen en verdrongen biodiversiteit gaan waterkrachtcentrales met stuwdammen vaak gepaard met een hoge methaan-uitstoot, een veel schadelijker broeikasgas dan CO2.

Tijd om aan de rem te trekken en zoveel mogelijk mensen bewust te maken van deze problematiek, zodat de meest ongerepte blauwe slagaders van Europa nog eeuwen kunnen blijven stromen.