De hoeveelheid plastic- en textielpartikels die in zee belandt, is onrustwekkend. Daarom organiseerde Elements, de Belgische verdeler van outdoormerken als Patagonia en Klean Kanteen, zijn eerste Sustainability Conference. Vijf internationale experts gingen er in gesprek over het probleem van de plastic soup en oplossingen voor plastic afval.
Tekst: An Kokken
In het Brusselse Culturele Centrum Wolubilis waren dinsdag veel geïnteresseerden voor de allereerste Sustainability Conference. VRT-journaliste Annelies Beck, afgelopen week nog winnaar van de Grote Prijs Jan Wauters, leidde het panelgesprek in goede banen. Far Out was erbij en selecteerde de interessantste passages.
De experten
- Craig Leeson (op de foto): regisseur van de documentaire A Plastic Ocean
- Jim Osgood: CEO van drinkbussenmerk Klean Kanteen
- Maria Westerbos: oprichter van de Plastic Soup Foundation
- Richard Thompson: Professor Marine Biology aan de Britse universiteit van Plymouth
- Hugo Tagholm: Chief Executive van Surfers Against Sewage
Verslag A Wave of Change
Waarom vormt plastic juist een probleem?
Richard Thompson: “Plastic is een lichtgewicht materiaal, dat je voor ontelbare toepassingen kan gebruiken en dat heel duurzaam is. Maar daar ligt ook net het probleem: het blijft bestaan. Heel veel plastic wordt bovendien maar eenmalig gebruikt, zoals verpakkingen van spullen of voedsel.”
Craig Leeson: “Elk stuk plastic dat sinds de jaren 30 gemaakt is, blijft ergens op aarde achter. Jaarlijks belandt 8 miljard ton (!) plastic in zee. 70% daarvan zinkt naar de bodem en breekt nooit af.”
Maria Westerbos: “Een deel ervan is afkomstig van onze kleren. Elke wasbeurt verliezen we miljoenen microfibres, zoals minuscule stukjes nylon. Die polymeren gaan in het water, en we ademen ze zelfs in tijdens het drogen. Wat ooit werd gepresenteerd als hét materiaal van de toekomst, is veranderd in een monster waar we moeilijk vanaf geraken.”
Niet enkel het milieu lijdt onder de plastic soup, het is ook slecht voor onze gezondheid
Maria Westerbos: “In plastic producten zitten heel wat giftige weekmakers. Warm daarom nooit eten op in een plastic bakjes. De Wereldgezondheidsorganisatie roept al jaren om die stoffen te verbieden, maar de industrie lijkt niet erg te luisteren.”
Jim Osgood: “In 2008 kwam aan de oppervlakte wat de gevolgen zijn van BPA (Bisfenol A) in plastic drinkbussen. Het gevolg is dat we vandaag een grote keuze aan BPA-vrije producten hebben. Alleen: er bestaan nog veel méér chemicaliën die niet verboden zijn. Bij Klean Kanteen probeer we die steeds meer weg te werken, onder meer via onze Klean Coat, een duurzame kleurlak voor onze drinkbussen.”
Kan alle plastic uit de zee gehaald worden? En kunnen bedrijven daar eventueel winst uit halen?
Craig Leeson: “We beschikken niet over technologie om alle plastic uit de oceaan te halen. Daarom steken we onze energie nu beter in een productiestop van nieuw plastic.”
Hugo Tagholm: “Zelfs al zouden we alle afval kunnen opvissen, dan zou de kwaliteit van het plastic meestal zo slecht zijn dat we er weinig mee kunnen aanvangen.”
Wie moet voor die ommezwaai zorgen? De regering, de bedrijven of de consument?
Hugo Tagholm: “Iedereen heeft hier een rol in te spelen. Er is zowel een top-down beleid van de overheid nodig als bedrijven die hun eigen verantwoordelijkheid nemen. Een wetgeving voor de productieschakel is echt essentieel, maar ook gedragsverandering wordt vaak gedreven door wetgeving. Denk aan roken, je autogordel dragen…”
Craig Leeson: “Ik denk dat technologie en wetgeving heel belangrijk zijn. En betere systemen om alles te recycleren. Elke keer wanneer ik naar de supermarkt ga, ontdoe ik alle overbodige plastic van fruit en groenten en geef het aan de winkelverantwoordelijke. Ik heb daar niet om gevraagd. Op die manier hoop ik hem en de andere winkeliers een spiegel voor te zetten.”
Richard Thompson: “Ik vind dat er al te vaak wordt gewezen naar de persoonlijke verantwoordelijkheid van de consument, terwijl heel veel al zou kunnen gebeuren tijdens het productie- en designproces. Veel plastic is vandaag zodanig ontworpen dat het gewoonweg niet te recycleren valt. Daardoor wordt het voor consumenten heel verwarrend om plastic op een juiste manier te sorteren. Laten we eerst het design veranderen en wanneer alles duidelijker is de bevolking bewustmaken van plasticrecylage.”
Maria Westerbos: “Inzake textiel moeten bedrijven stoffen anders gaan ontwerpen, de consument moet ze duurzamer wassen en waterzuivering moet ze op een andere manier filteren.”
Jim Osgood: “Bij Klean Kanteen neigen we eerder naar verantwoordelijkheid bij de producenten. Die moeten investeren in innovatie en zoeken naar duurzamere materialen en processen om hun producten te maken. Toch kan je ook als consument iedere dag de keuze maken om wegwerpplastic, zoals waterflesjes of zakjes, te vermijden. In het begin zal je jezelf moeten focussen, maar gaandeweg wordt het een gewoonte.”
Hoe zien jullie de toekomst?
Richard Thompson: “Er bestaat niet één oplossing voor alle soorten van plasticgebruik. Je hebt nu eenmaal verpakkingen nodig voor sommige producten. Alle voedingswaren in glas vervoeren zou tot een hele grote uitstoot op vlak van transport leiden. En dan is er nog het verhaal over de voedselverspilling die je vermijdt dankzij verpakkingen.”
Hugo Tagholm: “We merken toch dat grote bedrijven zich stilaan wat oncomfortabel beginnen te voelen bij de hoeveel afval die ze produceren. Want wees eerlijk: niemand wil al die verpakking. Mensen willen vooral datgene wat erin zit.”
Craig Leeson: ‘Bij het draaien van de film sprak ik veel CEO’s, die oprecht niet doorhadden wat hun product allemaal teweeg bracht, en die er iets aan willen doen. Maar eerlijk: toen ik de film klaar was, was ik zodanig depressief dat ik bijna een revolver tegen mijn kop wilde zetten. Vanaf dan zijn we ons beginnen focussen op oplossingen om het probleem aan te pakken. Toen ben ik presentaties beginnen geven op scholen en werd ik gaandeweg optimistischer. Onze kinderen kennen het hele afvalprobleem. Dat moet je hen niet uitleggen, zij vragen meteen naar de oplossingen. Bij bedrijven daarentegen moet je het probleem eerst nog aankaarten en duiden. Meestal zijn het de kinderen die hun ouders op het matje roepen. Dat stemt me hoopvol”
Oplossingen voor plastic afval
5 dingen die je zelf kan doen om je plastic-verbruik te verminderen
- Ondersteun merken die inspanningen leveren. Je leest er meer over in ons dossier duurzaamheid.
- Download de app My Little Plastic Footprint.
- Koop bij verpakkingsvrije winkels.
- Stel jezelf de vraag of je een product écht nodig hebt. En zo ja: misschien kan je het wel lenen, of vind je het tweedehands.
- Repareer wat stuk is.
Belgische première voor documentaire A Plastic Ocean
Na het gesprek ging de documentaire A Plastic Ocean in première voor het Belgische publiek. Daarin reist filmmaker Craig Leeson naar twintig locaties in de hele wereld om de fragiele staat van onze oceanen te onderzoeken, alsook oplossingen om die plastic vervuiling tegen te gaan.
